به نام خداوند جان و خرد                                                                          کزین برتر اندیشه برنگذرد
خداوند نام و خداوند جای                                                                           خداوند روزی ده رهنمای
خداوند کیوان و گردان سپهر                                                                       فروزنده ماه و ناهید و مهر
بـه آمــوختن چون فــروتن شـــوی                                                                سخن هــای دانندگــان بشنوی
مگوی آن سخن، کاندر آن سود نیست                                                           کز آن آتشت بهره جز دود نیست
بیــــا تا جهــــان را به بــد نسپریم                                               به کوشش همه دست نیکی بریم
نبــاشد همی نیک و بـــد، پــــایدار                                             همـــــان به که نیکی بود یادگار
توانا بود هر که دانا بود                                                                                          ز دانش دل پیر برنا بود
از این پرده برتر سخن‌گاه نیست                                                                         ز هستی مر اندیشه را راه نیست
ز دانش نخستین به یزدان گرای                                                                     کجا هست و باشد همیشه بجای
بپرسیدم از مرد نیکو سخن                                                                        کسی کو بسال و خرد بد کهن
که از ما به یزدان که نزدیکتر                                                                   که را نزد او راه باریکتر
چنین داد پاسخ که دانش گزین                                                                 چو خواهی ز پروردگار آفرین
ترا دانش و دین رهاند درست                                                                      در رستگاری ببایدت جست
وگر دل نخواهی که باشد نژند                                                                       نخواهی که دایم بوی مستمند
به گفتار پیغمبرت راه جوی                                                                             دل از تیرگیها بدین آب شوی
چه خوش گفت فردوسی پاکزاد                                                            که رحمت بر آن تربت پاک باد
میازار موری که دانه‌کش است                                                        که جان دارد و جان شیرین خوش است
همه ساله بخت تو پیروز باد                                                                      شبان سیه بر تو نوروز باد
 
ز روز گذر کردن اندیشه کن                                                                    پرستیدن دادگر پیشه کن
بترس از خدا و میازار کس                                                                  ره رستگاری همین است و بس
 
چنین است رسم و سرای سپنج                                                               گهی ناز و نوش و گهی درد و رنج
چنین است کردار گردون سپهر                                                                  نه نامهربانیش پیدا، نه مهر
چنین است گردنده گوژپشت                                                                             چو نرمی نمودی بیابی درشت
جهان را چنین پای بازی بسست                                                                    ز هر رنگ نیرنگ سازی بسست
یکی را ز ماهی رساند به ماه                                                                                 یکی را زماه اندر آرد به چاه
مگوی آن سخن کاندر آن سود نیست                                              کز آن آتشت بهره جز دود نیست
نداند بجز ذات پروردگار                                                                  که فردا چه بازی کند روزگار
بدانید که از کردگار جهان                                                             بد و نیک هرگز نماند نهان
ﺑﻪ ﻧﺎﻳـﺎﻓﺖ ﺭﻧﺠﻪ ﻣـﻜﻦ ﺧـــــﻮﻳﺸﺘﻦ                                                                 ﻛﻪ ﺗﻴﻤـﺎﺭ ﺟﺎﻥ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺭﻧﺞﺗـﻦ
از خدا خواهیم توفیق ادب                                                                           بی ادب محروم ماند از لطف رب
بی ادب تنها نه خود را داشت بد                                                                          بلکه آتش در همه آفاق زد
با ادب باش که تکلیف جوانان ادب است                                           فرق مابین بنی آدم و حیوان ادب است
معرفت جاه و مقام نیست به هر کس ندهند                        معرفت راه و مرامیست که به هرکس ندهند
معرفت عشق خدائیست به هر نفس ندهند                  عرفت بذر نشکفته عشقیست به نا رس ندهند
بسی رنج بردم بدین سال سی                                                                          عجم زنده کردم بدین پارس
پی افکندم از نظم کاخی بلند                                                                               که از باد و باران نیابد گزند
بناهای آباد گردد خراب                                                                                         ز باران و از تابش آفتاب
چو دانا تو را دشمن جان بود                                                                     به از دوست مردی که نادان بود
که ناخوش بود دوستی با کسی                                                                        که مایه ندارد ز دانش بسی
کسی کو فروتن‌تر و رادتر                                                                                  دل دوستانش بدو شادتر
همان دوستی با کسی کن بلند                                                                             که باشد به سختی تو را سودمند
به هر کار در پیشه کن راستی                                                                چو خواهی که نگزایدت کاستی
سخن هرچه پرسم همه راست گوی                                                            متاب از ره راستی هیچ روی
مکن دوستی با دروغ آزمای                                                             همان نیز با مرد ناپاک‌ رای
ندانی که مردان پیمان‌شکن                                                                   ستوده نباشد بر انجمن
تو چندان که گویی سخنگوی باش                                                                 چو رفتی سر و کار با ایزدست
اگر نیک باشدت جای ار بدست                                                                   نگر تا چه کاری همان بدروی
سخن هرچه گویی همان بشنوی                                                                      درشتی ز کس نشنود نرم‌گوی