با خس و خاشاک، صائب موجه ی دریا نکرد                   آن چه با ما ساده لوحان آب زیر کاه کرد
با خودی ره نتوان برد به یزدان صائب                      هر که پوشد نظر از خویش خدا بین گردد
با دل سوخته خوش باش که در محفل عشق                     از سپندی که نسوزند فغان می خیزد
با زبردستی جوان مردان میدان وجود                                  خاک مال دشمن از راه مدارا می دهند
با سبک روحان به نقد دل گرانی چون کنم؟                     شمع در راه نسیم صبح دم جان می دهد
با شوخ چشمی عشق کوه شکیب هیچ است                  در سنگ این شرر را پنهان نمی توان کرد
با کوزه ی سر بسته ز دریا چه توان برد؟                     محروم ز وصل تو مرا شرم و ادب کرد
با گهر از صدف پوچ گذشتن سهل است                    دو جهان چیست که در عشق فدا نتوان کرد؟
با مردم عاقل چه کند باد بهاران؟                           بی سلسله از سلسله جنبان چه گشاید؟
با نفس نتوان غبار از سینه ی آیینه برد                       عشق دردی نیست کز تدبیرعیسی کم شود
باده در مردم بی مغز اثر بیش کند                       طرفه شوری است چو آتش به نیستان گیرد
ببند از گفت و گو لب تا دلت روشن شود صائب            که این آیینه را صیقل لب خاموش می باشد
بخل آن روز دوانید رگ و ریشه به خاک                   که زمین پرده ی مستوری قارون گردید
بر آن عاشق سرشک شمع آب زندگی گردد                 که چون پروانه ی بی باک از آتش نپرهیزد
بر برومندان مبر غیرت که دهقان فلک                         آخر این گوساله ها را گاو در خرمن کند
بر سر تخت دم  از عشق زدن بی معنی است                عاشق بی سر و پا خاک نشین می باید
بر نمی گردد به گلشن شبنم از آغوش مهر               هر که صائب محو آن شیرین شمایل ماند ماند
بُراق عالم بالاست همت چون بلند افتد                   نماند بر زمین هر کس جهان را مختصر گیرد
برد از راه بیرون هر دلیلی بی بصیرت را                     به آسانی ز دست کور هر طفلی عصا گیرد
برق اگر در هم نوردد صائب این گلزار را                   نیست ممکن خاری از باغ تمنا کم شود
برگ را پنهان کند بسیاری بار درخت                          کثرت نعمت زبان شکر را کوتاه کرد
برنیامد از زبردستان کسی با آسمان                            گوش تا گوش این کمان راآه گرم من کشید
برنیاید هر تُنُک ظرفی به حفظ راز عشق                                 باده ی پر زور کار سنگ با مینا کند
برون تا رفتم از خود تنگ شد روی زمین بر من     که از خود هر که بیرون رفت در دنیا نمی گنجد
بشو دست از دل دیوانه چون گردید صحرائی     که ممکن نیست کس زان خاک دامن گیر برگردد
بگذر ز آرزو که به جایی نمی رسد                            چندان که دل به شهپر آمال می پرد
بگسل از صحبت این همسفران تا چون خضر                   هر کجا پای نهی جای قدم سبز شود
بلبلانی که چمن مشتاقند                                           در قفس بال زنان می باشند
بود به جا ز سخن آرزو طمع کردن                             اگر توان ز گل کاغذی گلاب کشید
بوسه آن روز توانی به لب ساحل زد                          که خس و خار تو بازیچه ی طوفان گردد
بوی گل بار بود بر دل روشن گهران                           شمع با بال و پر افشانی پروانه چه کرد
بوی گل را می کند افزون هجوم برگ گل                     پرده کمتر بر رخ اسرار می باید کشید
بوی یوسف کند آن روز جهان را روشن                     که برافروخته از سیلی اخوان گردد
به اهل صبر فلک بیش می کند کاوش                          که تیر بر هدف پایدار می ریزد
به بوی گل ز گلستان کجا شود قانع                             کسی که خرمن گل در کنار می خواهد
به بی برگی توان مقهور کردن نفس سرکش را             که این مکّاره را بی چادری مستور می دارد
به بی دردان نشستن هرزه خندی بار می آید               گریبان چمن حیف است در دست صبا ماند
به بی رنگی قناعت کن اگر با عشق یک رنگی           که هر جا عشق آمد رنگ در سیما نمی گنجد
به پیچ و تاب حوادث بساز چون صائب                            مگر چو رشته شکار گهر توانی کرد
به پیغامی زبان شکوه ی ما می توان بستن                       ز خرمن دانه ای قفل دهان مور می باشد
به تردستی زبان خصم را کوتاه کن از خود                 که خار تر به دامن راهرو را کمتر آویزد
به تلخی تا نکرد از خواب شیرین پشّه بیدارم                  ندانستم که نیشی لازم هر نوش می باشد
به تهی دستی من موج کجا می خندید                          از حباب من اگر ضبط نفس می آمد
به جستجوی تو چون نی نبسته ام کمری                         که گر به آتش سوزان روم گشاده شود
به چشم خویش جهان را سیه کند چو عقیق                       ز ساده لوحی خود هر که نامجو گردد
به چشم کم مبین در قامت خم گشته ی پیران                کزین پشت کمان کار دم شمشیر می آید
به چشم کم مبین زنهار در دولت ضعیفان را               که خال چهره ی ملک سلیمان مور می باشد
به چه تقصیر به زندان گهر افکندند                       آن که چون آب به کار همه کس می آمد
به چه تقصیر چو آیینه ی روشن یا رب                       تخته ی مشقِ پریشان نفسانم کردند
به حرف عقل پا از وادی مجنون مکش صائب              که این ره پای خواب آلوده را بیدار می سازد
به حمله کوه گران را سبک رکاب کند                          غمی که بر سر من ترکتاز می آرد
به خار و خس نتوان سیر کرد آتش را                        که حرص خواجه یکی صد ز جمع مال شود
به خاک راه تو هر کس که جبهه سایی کرد                   تمام عمر چو خورشید خودنمایی کرد
به خاکبوس حریمش برهنه می آیند                          کسی که چون حرم کعبه یک قبا گردد
به خبر صلح کن از خلق که چون موج سراب                   بیشتر اهل جهان دور نما می باشند
به خلق فیض رسان باش در زمان حیات                        که پیشتر ز خزان نخل بار می بارد
به خون صید چرا دامن خود آلاید؟                                 میسر است کسی را که دل شکار کند
به دست پُر، عنان نتوان گرفتن اسب سرکش را            تهی دستی عنان نفس بد فرجام می پیچد
به دست نفس مده اختیار دل زنهار                            که زنگی آینه ی خویش تار می خواهد
به دل مُذکّر حق باش، ورنه طوطی هم                          به حرف و صوت خدا را کریم می داند
به رنگ و بوی جهان دل گذاشتن ستم است                   چه خوب کرد که شبنم ز گل جدایی کرد
به ز همواری سلاحی نیست در الزام خصم                        با نمد دندان ز کام مار می باید کشید
به زندگانی جاوید می رسد چون خضر                    دلی که آب از آن آتشین لقا گردد
به زیر چرخ مقوّس که جاودان ماند                                کدام تیر شنیدی که در کمان ماند؟
به سربازی علم شو تا حیات جاودان یابی                    که چوب دار بر پا رایت منصور می دارد
به شیرینی توان بستن زبان تندخویان را                   که شهد از آتش ایمن خانه ی زنبور می دارد
به شیشه نقل کنی تا از این سفالین خم                          هزار جوش تو را چون شراب می باید
به صبر، مشکل عالم تمام بگشاید                                که این کلید به هر قفل راست می آید
به غیر مهر خموشی که می فزاید عمر                              که دیده است گره رشته را دراز کند؟
به فکر عقده ی ما هیچ کس چو نی نفتاد                        مگر به ناخن برق این گره گشاده شود
به قسمت ازلی باش از جهان خرسند                          که چون فضول شود میهمان گران گردد
به قسمت ازلی باش از جهان خرسند                              که آب بحر به آب گهر نیفزاید
به قید بندگی آزاده چون راضی کند خود را؟                 دل یوسف خنک از گرمی بازار کی گردد؟
به کار هر که در این نشئه سایه اندازی                       در آفتاب قیامت به کار می آید
به کوشش نیست روزی، تن به قسمت ده که سرو اینجا                               به چندین دست نتوانست دامان ثمر گیرد
به مصر برد ز کنعان پیاده یوسف را                              کمند جذبه ی عاشق دگر چه کار کند؟
به مومیایی مردم چه حاجت است مرا؟                         که استخوان مرا سنگ مومیایی کرد
به ناله ای ز دل ما چه درد می خیزد؟                           ز یک نسیم چه مقدار گرد می خیزد؟
به نان خشک قناعت کند سعادتمند                                 هما ز مغز تسلّی به استخوان گردد
به نسبت آشنایی کن که با ناجنس پیوستن              تو را با خوش قماشی در نظرها پینه می سازد
به نقش کم ز بساط زمانه قانع باش                               که نقش بیش چو شد چشم بد زیاده شود
به نور دل تواند پنجه ی خورشید تابیدن                 ز روی صدق هر کس دامن پاک سحر گیرد
به نور شمع نتوان زنگ غفلت را زدود از دل            دل شب را چراغ از دیده ی بی خواب می باید
به هر تخمی زمین پاک ما آغوش نگشاید                      لب خشک صدف را گوهر سیراب می باید
به هر طرف که روی موج می زند مجنون                         به نیم جلوه که لیلی در این بیابان کرد
به یاد عمر سبکرو که همچو آب گذشت                           نظر در آیینه ی جویبار باید کرد
به یک دهن چه فغان سر کنم، که سینه ی من                   تهی ز ناله نگردد به صد دهان فریاد
بهره ی چشم از بساط زود سیر روزگار                                نیست چندانی که ناز توتیا باید کشید
بهشت بوته ی خاری است با کهنسالی                             خوش است عالم اگر آدمی جوان ماند
بی ابر، صدف قطره ای از بحر نیابد                                     در عالم امکان نتوان ترک سبب کرد
بی جذبه مشکل است برون آمدن ز خویش                          این کاه را ز دانه جدا کهربا کند
بی روی تو دل روی به آیینه گذارد                             چون تشنه که بر ریگ روان سینه گذارد
بی رهبر بینا نرسد کار به انجام                                     از رشته ی بی سوزنِ باران چه گشاید؟
بی زرق و ریا نیست نماز شب زاهد                                معیوب بود هر چه شب تار فروشند
بی سرانجامیّ  و موزونی هم آغوش هم اند                      سرو، رخت خویش را تغییر نتوانست کرد
بی سرانجامی است خضر راه بی پایان عشق                 هر که در فکر سر و سامان منزل ماند ماند
بی غمان باشند باغ دلگشای یک دگر                          کودکان گردند تا دیوانه ای پیدا کنند
بی قراری های زلف از بیقراری های ماست                     دام از بی تابی نخجیر بر هم می خورد
بی قناعت نتوان شد به سعادت مشهور                          این صفیری است که از بال هما می آید
بی مدد کاری دل دست دعا بیکار است                             تیشه بی بازوی فرهاد به خارا چه کند؟
بی مغز گروهی که به آشفته دماغان                              چون صبح، پریشانی دستار فروشند
بی ندامت نبود صحبت بی حاصل خلق                       شمع در انجمن انگشت گزان می باشد
بیدار شو که راه فنا را سبکروان                                      شبنم صفت به دیده ی بیدار می روند
بیستون را جان شیرین کرد در تن کوهکن                     عشق اگر بر سنگ اندازد نظر آدم شود
بیش از این تاب ندارم، به جنون خواهم زد                    شانه تا چند در آن زلف، سراسر گردد؟
بیشتر کار کند تیغ چو لنگر دار است                            از دعای لب خاموش حذر باید کرد
بیقراری نتوان برد به دریا از موج                                   به دوا درد طلب را نتوان درمان کرد
بیکار نیست گریه ی بی اختیار شمع                            آبی بر آتش دل پروانه می زند