ما و نگاه یار که نا آشناییش                                      ناخن به دل چو معنی بیگانه می زند

مادر خاک به فرزند نمی پردازد                                  روی در منزل و ماوای پدر باید کرد

مال رفت از دست و چشم خواجه در دنبال ماند              از دو صد خرمن، تهی چشمی به این غربال ماند

مانع شوخی آن چشم نشد پرده ی خواب                       برق در ابر محال است به تمکین گردد

مبادا دولت دنیا نصیب بدگهر گردد                              که تیغ از آبداری تشنه ی خون بیشتر گردد

مبادا هیچ کس را روز سختی در کمین یا رب                 دل گندم دو نیم از بیم سنگ آسیا گردد

مباش محو اثرهای خود، تماشا کن                               که پیش تر ز تو مردان چها گذاشته اند

مبین صائب به عیب خلق اگر از پاک چشمانی                 که عیب از دیده های پاک بین مستور می باشد

متاع یوسفی حیف است باشد فرش در زندان                  تکلف بر طرف، دیوانه در بازار می باید

مترس از ناله ی ما بی دلان ای دشمن ایمان                 که اول بی جگر از خود سلاح جنگ می ریزد

مثال قامت چون شمع او گر در نظر داری                    کنار حسرتی آماده چون محراب می باید

مجمر از تسخیر روی عود و عنبر عاجز است                چون تواند آسمان بال و پر ما جمع کرد؟

مجو ز دولت نو کیسه چشم و دل سیری                    که این هما ز دهان سگ استخوان گیرد

مجو ز کج قدمان زینهار راست روی                            که مار جنبش خود مستقیم می داند

محبت رشته ی شیرازه است اوراق خوبی را                 بریزد گل اگر یک بلبل از گلزار برگردد

مخند ای نوجوان زنهار بر موی سفید ما                      که این برف پریشان سیر بر هر بام می بارد

مخور چون گل ز غفلت روی دست خنده ی شادی         که دل را درد و غم می سازد و بسیار می سازد

مدان از سخت جانی گر نمردم در فراق تو                    که جان از ناتوانی بر لب من دیر می آید

مدو دنبال روزی، پا به دامان قناعت کش                     که گندم از زمین بیرون گریبان چاک می آید

مرا از خانه ی زنبور شهد این نکته روشن شد                 که چون افتاد منزل مختصر، پر نوش می باشد

مرا بی دانه در دام خود آورده است صیادی                    که اشک شادی مرغان به دامش دانه می ریزد

مرا توقع احسان ز کارفرما نیست                                 که مزد کار من از ذوق کار می آید

مرا چو برگ خزان دیده می کشد بر خاک                      رخی که رنگ به روی بهار می آرد

مرا ز خار ملامت کسی که ترساند                                 به راه کاهربا برگ کاه می ریزد

مرا کرده است چون آیینه حیران مجلس آرایی                    که می را در رگ مست از دویدن باز می دارد

مردان اگر نفس به فراغت کشیده اند                                 در زیر آب تیغ شهادت کشیده اند

مردان ز جان خویش نه آسان گذشته اند                           خون خورده اند تا ز سر جان گذشته اند

مردانه می روند چو مجنون به کام شیر                           جمعی که چهار موجه کثرت کشیده اند

مردم آزار محال است خجالت نکشد                                که نمک آب شود چون به جراحت گذرد

مردم چشم مرا گر هدف تیر کنی                                    به تماشای رخت چشم دگر باز کند

مریز آب رخ خود که در کنار محیط                                صدف ز بی گهری ها کف سؤال شود

مست خیال را به وصال احتیاج نیست                              بوی گلم ز صحبت گل بی نیاز کرد

مستان ز فیل مست محابا نمی کنند                               زور فلک به مردم هشیار می رسد

مسلسل چون شود امواج، می پاشد ز هم کشتی               به حال خویش دل در زلف خم در خم کجا ماند

مسنج ای بلبل شوریده عشق خویش را با من                    که بوی گل تو را مست و مرا دیوانه می سازد

مشرق خورشید تابان می شود صائب چو صبح                  سینه ی خود را به نور صدق اگر صیقل کنی

مشکل دل رمیده هوای وطن کند                                   شبنم چنان نرفت که یاد چمن کند

مشو به سنگ دلی از سرشک من ایمن                            که رشته مغز گهر رفته رفته فرساید

مصیبت دگر است این که مرده ی دل را                         چو مرده ی تنِ خاکی، به گور نتوان کرد

مطربی خواهم که مست از نغمه ی سازم کند                      هر قدر از خویش افتم دور آوازم کند

معنی فرمانروایی نیست جز اجرای حکم                            در سرای خویش هر موری سلیمانی کند

مفروش، دلی را چو خریدی، به دو عالم                             کاین نیست متاعی  که به بازار فروشند

مکش دست هوس از دامن صدق طلب صائب             که گمره می شود هر کس که از رهبر جدا ماند

مکن از تیره روزی شکوه هنگام تهی دستی                که بی منت چنار تنگ دست از خویش در گیرد

مکن ز بخت سیه تلخ روی خود که نگین                        سیاه رویی عالم برای نام کشید

مکن ز سختی ایام رو ترش صائب                               که مغز، نرم ز زندان استخوان گردد

مگر از رخنه ی دل روی تو را بینم سیر                         ورنه تنها چه ز چشم نگران می آید؟

ملال خاطر هر کس به قدر همت اوست                         که چین به قدر بلندی کمند می دارد

ملایمت سپر خصم تندخو گردد                                   شراب شیشه شکن عاجز کدو گردد

من از کجا و خرابات و پای خم صائب؟                             مرا توجه ساقی به این مقام کشید

من این رخسار حیرت آفرین کز یار می بینم                      سرشک گرم رو را از چکیدن باز می دارد

من آن مرغ سحر خیزم ریاض آفرینش را                           که فریادم نسیم صبح را بیدار می سازد

من آن نیم که ز درد گران کنم فریاد                                ز سنگلاخ چو آب روان کنم فریاد

من به لیمویی قناعت کرده ام از روزگار                             ناف صفرای مرا گردون به شکّر می بُرد

من دیوانه را سنگ ملامت شد پر و بالی                          نگردد سیل تا سنگین سبک رفتار کی گردد؟

من که روزی از دل خود می خورم در آتشم                    وای بر آن کس که نعمتهای الوان می خورد

منت روزی چرا از خرمن دونان کشم؟                              من که چشم مورِ گندم دیده ای سیرم کند

منت مرهم ز چشم شور می باید کشید                            ناز شهد از نشتر زنبور می باید کشید

منتهای ناامیدی اول امید ها است                                  دست و پا از کار چون افتاد بال و پر شود

منعمان را به حساب غم ایام چه کار؟                              این حسابی است که بی سیم و زران می دانند

منه دل بر جهان پوچ اگر از شیر مردانی                         که تا جا گرم سازی زین نیستان دود می خیزید

منه زاندازه بیرون پا، اگر آسودگی خواهی                       که خون فاسد چو شد آهن ربای نیشتر گردد

مهر خاموشی مرا گنجینه ی اسرار کرد                          دامنم را چون صدف پر گوهر شهوار کرد

مهر خاموشی نگردد پرده ی اسرار عشق                          بوی گل را مانع از پرواز شبنم کی شود؟

می است قافله سالار عیش های جهان                            به می ز عیش جهان اختصار باید کرد

می برد عشق از زمین بر آسمان ارواح را                         زین دلیل آسمانی هر که غافل ماند ماند

می پرد دیده ی امید دو عالم صائب                                 تا که را دولت بیدار میسر گردد

می ترواد بوی درد از خرقه ی خونین دلان                     نافه بوی خویش را امساک نتوانست کرد

می ترواد گریه از رخسار اهل درد را                              آب هیهات است خود را در گهر پنهان کند

می توان بخت برومند به خون خوردن یافت                      که ز میرابی شمشیر، علم سبز شود

می توان در گوشه ی عزلت به خود پرداختن                    یوسف ما را مگر دل چاه و زندان وا کند

می توان رست به همواری ازین عالم تنگ                      رشته از چشمه ی سوزن به فراغت گذرد

می توان گفت که بویی ز محبت بردست                         نازِ گل هر که ز خار سر دیوار کشد

می تواند کرد بر گردن فرازان سروری                             هر که در هنگام ریزش خنده چون مینا کند

می چو گردد سرکه هیهات است دیگر مَی شود                 دست از اصلاح دل فرزانه می باید کشید

می درد پرده ی خود بیشتر از پرده ی او                          هر که با کم ز خودی دست و گریبان گردد

می دهند از کف به سیم قلب ماه مصر را                         کوته اندیشان که دین خود به دنیا می دهند

می رساند به صدف دانه ی گوهر خود را                          ساده لوح آن که پی رزق مقدر گردد

می رسد فیض سبک روحان به اطراف جهان                    می شود آفاق روشن، صبح چون خندان شود

می رسند از همت پیران به منزل رهروان                        تیر با خود تا هدف زور کمان را می برد

می شمارد لا مکان را منزل نقل مکان                            بی پر و بالی که با بال توکل می پرد

می شود از سنگ طفلان استخوانم توتیا                         تا دل دیوانه ی من خو به  رسوایی کند

می شود آب و به پای تو روان می افتد                           سرو اگر با قد رعنای تو همدوش شود

می شود باعث بیداری عالم چون صبح                            هر که از صدق نفس از دل افگار کشد

می شود چون لاله روشن شمع امیدش ز سنگ                  کاسه در خون جگر هر کس به رغبت می زند

می شود خار ملامت شه پر پرواز او                                 گردبادی را که شور عشق سرگردان کند

می شود روشن ز آتش روی هر هیزم که هست                نیست ممکن عیب خود کس در سفر پنهان کند

می شود گرچه بیابانی از آواز تو هوش                            دل رم کرده ز بوی تو به جا می آید

می شود هر دم عجبتر نقش روزافزون حسن                    هر که را از حیرت این جا دست بر دل ماند ماند

می فتد زود ز چشم  آنچه  مکرّر گردد                              که شبی ماه نو انگشت نما می گردد

می کند با آن قد موزون نظر بازی به شمع                           سرمه ای در دیده ی پروانه می باید کشید

می کند سرگشته چون پرگار اهل دید را                          نقطه ی خالی که از کلک قضا موزون فتاد

می کند شور محبت را خموشی مایه دار                         چون سر خُم باز باشد جوش صهبا کم شود

می نهند آنان که دندان خموشی بر جگر                        بخیه ی آسودگی بر رخنه ی دل می زنند

میار دست فضولی ز آستین بیرون                                که شمع و شیشه و ساغر به جا گذاشته اند

میندیش از غم عالم چو با عشق آشنا گشتی                   که آتش خود ز راه خود خس و خاشاک برگیرد

میوه چون پخته شود شاخ بر او زندان است                     سر منصور به آرامگه دار چه کرد