ناتوان باش که در ملک اجابت صائب                                ناوک سست کمانان به نشان می آید
ناخن نزد کسی به دل سر به مُهر ما                                این غنچه ی ناشکفته بر این شاخسار ماند
ناقص است آن کس که از فیض جنون کامل نشد               در چنین فصل بهاری هر که عاقل ماند ماند
ناقصان را خُلق خوش سازد ز ارباب کمال                          در نظرها عیب خامی را هنر عنبر کند
ناله ی مرغ گرفتار اثر گر می داشت                                گل نفس سوخته  تا کنج قفس می آمد
نامه تسکین ندهد دیده ی مشتاقان را                           کف محال است که مهر لب دریا گردد
نباشد حسن از حال گرفتاران خود غافل                         که از خلخال لیلی ناله ی زنجیر می آید
نباشد حسن را مشاطه ای چون پاکدامانی                         به قدر شرم، رخسار نکویان نور می دارد
نتوان آب گرفت از جگر تشنه ی تیغ                              دل ز دلدار به تدبیر جدا نتوان کرد
نتوان به خواب در دل شب فیض صبح یافت                  کاین در به روی دیده ی بیدار وا کند
نتوان راه عدم را به عصا طی کردن                         پا چو از کار شد اندیشه ی پَر باید کرد
نتوان ز من به عشرت روی زمین گرفت                     گردی که بر جبین من از کوی یار ماند
نتوان نهفت راز دل از چشم اشک بار                          از راه دل به دیده خبر زود می رسد
نتواند خرد از عالم گل بیرون رفت                             کور اگر نیست چرا دست به دیوار کشد؟
نخل قد تو به باغی که خرامان گردد                           سرو در زیر پر فاخته پنهان گردد
نخوت از مغز برون کن که حباب از دریا                        تا بود در سرش این باد جدا می باشد
ندارد این قدر استادگی تعمیر احوالم                            مرا زیر و زبر یک  جلوه ی مستانه می سازد
ندارد پاک گوهر شکوه ای از تلخی دوران                       صدف در سینه ی دریا دهن را پاک می دارد
ندارد حاصلی با سخت رویان گفت و گو صائب                  که چون باشد هدف از سنگ خارا تیر برگردد
نرفت زنگ ملال از دلم به باده ی ناب                             ز آب، سبزه محال است پایمال شود
نسوزد برق تا خود را نسوزاند گیاهی را                        ز مظلومان پس از جان ستمگر دود می خیزد
نسیم صبحگاه از غنچه ام دلگیر برگردد                       گره چون محکم افتد ناخن تدبیر برگردد
نشاط خواجه ی غافل بود از جمع سیم و زر                      که از بالای گنج این جغد در ویرانه می خندد
نشد سر بر خط فرمان گذارد طاق ابرویش                     نمی گیرد به خود زه چون کمان پر زور می باشد
نشد گشایشی از زلف و خط، مگر صائب                         تمام کار من آن چشم نیمه باز کند
نشنیده اید می شکند سنگ  سنگ را؟                           از سنگ بیشتر حذر از هم گهر کنید
نشود زخم زبان گرمروان را مانع                                   برق را توشه ی ره، خار مغیلان گردد
نظر پاک به خاک است برابر امروز                               ورنه آیینه چرا حسرت دیدار کشد؟
نظر سیاه به این خاکدان مکن صائب                            که حسن آینه ی بی غبار می خواهد
نظر عاقبت اندیش به هر کس دادند                             هر نگاهش نگه باز پسین می باشد
نعمت عالم حریف اشتهای حرص نیست                        چشم موری را سلیمان سیر نتوانست کرد
نعیم خلد حلال است بر کسی صائب                            که دست و لب به نعیم جهان نیالاید
نفس از توبه ی صادق دم عیسی گردد                         دست از بیعت تقوا ید بیضا گردد
نفس آن روز برآرم به خوشی از ته دل                        که دل سوخته در بزم تو مجمر گردد
نقش شیرین را چو محمل سر به صحرا داده ایم               شور ما صد پرده از فرهاد شیرین تر فتاد
نکرد تربیت نوح در پسر تاثیر                                     به سرنوشت قضا کوشش پدر چه کند؟
نگاه حوصله سوز است و خنده هوش ربا                        تو را دلیر تماشا که می تواند کرد؟
نگردد بار بر دل کوه غم آزاد مردان را                          خَمُش از خنده کبک مست در کهسار کی گردد؟
نگردد زهر سبز آنجا که تریاق از زمین روید                    در آن کشور که باشد غمگساری غم کجا ماند؟
نگردد معنی بیگانه با لفظ آشنا صائب                             به افسون رام عاشق آن پری رخسار کی گردد؟
نماند حسن بی عاشق که شمع آتشین جولان                       چو بی پروانه شد فانوس را پروانه می سازد
نمی اندیشد از زخم زبان هر کس که مجنون شد                 به خار و خس مقید سیل بی زنهار کی گردد؟
نمی آرد به سامان سیم و زر حرص سیه دل را                     همان از مجمر زرین پریشان دود می خیزد
نمی دانم گل از میخانه ی حسن که می آید                      که کار صد چمن بلبل به یک پیمانه می سازد
نمی سازد به خود مشغول دنیا اهل بینش را                       که وحشت آهوان را از چریدن باز می دارد
نمی شود ز سفر راست تیر کج هرگز                                    سفر به آدمی بی بصر چه کار کند؟
نمی گردد حجاب اهل بینش عالم صورت                   به چشم می شناسان نشئه پیش از رنگ می آید
نمی گردد دل آگاه شاد از عشرت دنیا                         در این ماتم سرا یا طفل یا دیوانه می خندد
نمی گردد صف مژگان نگاه شوخ را مانع                          حجاب بوی گل خار سر دیوار کی گردد؟
نوشت روزی ما را به پاره ی دل ما                               سپهر سفله دگر بیش از این سخا چه کند؟
نه بر خود رحم دارد نفس نافرمان نه بر مردم                  سگ دیوانه چون بیگانه پای آشنا گیرد
نه چنان کشتی بی تابی من دریایی است                       که وصال تو مرا لنگر تسکین گردد
نه زاهد ماند نه میخواره از حسن جهان سوزش             که چون گردید آتش شعله ور در خشک و تر گیرد
نو نیاز عشق چون فرهاد و مجنون نیستیم                    طفل ما مشق جنون بر تخته ی گهواره کرد
نه همین دل ز سر زلف تو مفتون گردید                    هر که پیوست به این سلسله مجنون گردید
نهالی را که رود نیل شایسته است میرابش                      ز آب چاه کنعان تا به کی نشو و نما گیرد؟
نیاید در حیاط آن کس که بیرون از تن خاکی                    اگر چه هست بر روی زمین در گور می باشد
نیست  کار هر کسی دل را مصفا ساختن                         باخت چشم آن کس که این آیینه را پرداز کرد
نیست اهل حال را صائب زبان قیل و قال                            بر نمی آید نفس از نی چو پر شکّر شود
نیست آسایش در این عالم بهر خواب تلخ                             منت شیرینی افسانه می باید کشید
نیست با دیر و حرم مردم حق بین را کار                      کور در جُستنِ در،دست به دیوار کشد
نیست بوی آشنا را تاب غربت بیش این                             از نسیم صبح بوی یار می باید کشید
نیست در غیب اگر باغ و بهاری صائب                                اینقدر معنی رنگین ز کجا می آید؟
نیست عیب خویش دیدن کار هر نادیده ای                          سرمه ی توفیق تا چشم که را بینا کند
نیست غیر از دل خرسند درین خارستان                            کف خاکی که در او باغ ارم سبز شود
نیست غیر از گرد کلفت حاصل ملک جهان                       صرف در تسخیر دل کن آن چه از اقبال ماند
نیست ممکن که دل ما ز وفا برگردد                                چون ز خاصیت خود مهر گیاه برگردد
نیست ممکن نقش پا را از زمین برخاستن                      هر گرانجانی که در دنبال محمل ماند ماند
نیست ممکن وا شود دل بی سخن های لطیف                       کز نسیم صبح دارد غنچه ی نسرین کلید
نیست یک مشکل که نگشاید به آه نیمه شب                       راست می آید به هر قفلی که باشد این کلید
نیستم آتش که هر خاری به زنجیرم کند                               آفتاب بی نیازم تا که تسخیرم کند؟
نیک چون درنگری رو به قفا می تازند                                 ساده لوحان که گریزان ز قضا می باشند
نیم سپند که فریاد جسته جسته کنم                                  مسلسل است مرا بر سر زبان فریاد
نیم نومید از جذب محبت با گران جانی                             که آهن، صاحب بال و پر از آهن ربا گردد