تا بود ریشه ی قارون به زمین، هیهات است                        که درین باغ نهالی ز کرم سبز شود
تا به چند ای غنچه لب در پرده خواهی حرف گفت؟            دست بردار از دهان تا بوستان پر گل شود
تا به کی خرج تماشای جهان خواهی شد؟                    در سرانجام خود آخر نظری باید کرد
تا به کی گرد کدورت زیر دیوارم کند؟                         عشق کو تا  از غم عالم سبکبارم کند
تا چو ابرو مطلع برجسته ای انشا کنی                         عمرها زلف سخن را شانه می باید کشید
تا چو کشتی ننهی بار رفیقان بر دل                               پنجه در پنجه ی دریای خطر نتوان کرد
تا چو یاقوت مگر سنگ تو گوهر گردد                         سال ها خدمت روشن گهری باید کرد
تا در این باغی، به شکر این که داری برگ و بار                برگ می باید فشاند و بار می باید کشید
تا در این بیت الحزن چون پیر کنعان ساکنی                        بوی یوسف از گریبان صبا باید کشید
تا دل نمی برم ز کسی، دل نمی دهم                             صیاد من نخست گرفتار من شود
تا دم بازپسین اهل نظر                                                چون شرر دل نگران می باشند
تا سر مویی تعلق هست دل آزاد نیست                             ریشه ی این سبزه ی بیگانه می باید کشید
تا شود روشن به نور شمع صائب دیده ات                         سرمه از خاکستر پروانه می باید کشید
تا کعبه هست، دیر ز آفت مسلم است                            این برق خویش را به سیه خانه می زند
تا مگر چون دانه ی گندم برآیی رو سفید                           روزگاری سختی نُه آسیا باید کشید
تا نمی در قدح اهل مروت باقیست                                صائب از کوی خرابات سفر نتوان کرد
تار و پود عالم امکان به هم پیوسته است                      عالمی را شاد کرد آن کس که یک دل شاد کرد
تپیدن های دل در گوش من آهسته می گوید                 که از تمهید صلح یار بوی جنگ می آید
تخته ی مشق حوادث می شود هر پاره اش                          کشتی آن را که شور عشق دریایی کند
تخمی که سوخت ناز بهاران نمی کشد                              بخل فلک چه با دل بی مدعا کند؟
تربیت را نبود در دل تاریک اثر                                   جوش دریا سبب خامی انبر گردد
تشنگی نتوان به شبنم بردن از ریگ روان                   خاک بی انصاف سیر از خرده ی جان کی شود؟
تلاش بی خبری با شعور نتوان کرد                              سفر ز خود به پر و بال مور نتوان کرد
تنگدستی مرگ را در کام شیرین می کند                         بید از بی حاصلی بر خویشتن خنجر کشید
تنگدستی نفس سرکش را شود رهبر به حق                       ابر چون بی آب گردد روی در دریا کند
تو پنداری دل خوش در جهان بسیار می باشد                     ز صد گوهر در این دریا یکی شهوار می گردد
تو چون طفلان ز وصل گل به دیدن نیستی قانع             وگرنه کارِ در از رخنه ی دیوار می آید
تو که هرگز سخن سخت ز کس نشنیدی                         سنگ اطفال چه دانی که به دیوانه چه کرد
توان به آتش خورشید آب زد صائب                             علاج آتش سودا که می تواند کرد؟
توان به صبر سر سرکشان به دام کشید                           که نرم نرم خط از حسن انتقام کشید
توان کشید ز فولاد ریشه ی جوهر                                 ز دل به سعی برون حب جاه نتوان کرد
تواند از سر من هر که بیرون برد سودا را                 به آسانی سیاهی از پر و بال زغن شوید
تیر قضا ز جوشن تسلیم نگذرد                              در زیر تیغ حادثه گردن سپر کنید
تیغ بردارد به انداز سرش هر موجه ای                  خود نمایی چون حباب آن کس که در دریا کند
تیغی است دو دم هر خوشیی کز ته دل نیست                 چون پسته مرا از لب خندان چه گشاید؟